Vecihi Hürkuş

İlk Türk uçağını imal eden, Türk Sivil Havacılık Okulu’nun kurucusu, ilk sivil uçağımız VECİHİ K-XIV ile ilk eğitim ve spor uçağımız VECİHİ K-XV’in imalatçısı aynı zamanda da ilk sivil havayolu şirketimiz olan Hürkuş Havayollarının kurucusu olan Vecihi Hürkuş, 6 Ocak 1896 tarihinde İstanbul’da doğdu. 1. Dünya Savaşı’na katıldı. Yaralanınca, ‘’Yeşilköy Tayyare Mektebi”ne girdi ve Pilot Astsubay rütbesiyle mezun oldu. 1. Dünya savaşı sırasında Ruslar’a karşı keşif uçuşu yapan Vecihi Bey, Ruslar’a esir düştü. Hazar Denizi üzerindeki Nargin adasından yüzerek kaçmayı başaran ve İran üzerinden Erzurum’a kadar yürüyerek yurda dönen Vecihi Bey, Yeşilköy’de bulunan 9. Harp Tayyare Bölüğü’nde görev aldı. Kurtuluş Savaşı’na katılan Vecihi Bey, özellikle İnönü ve Sakarya savaşı sırasında çok başarılı keşif ve destek uçuşları yaptı ve bir Yunan uçağını düşürdü. Vecihi Bey’e kırmızı şeritli İstiklal Madalyası ve üç kez takdirname verildi. 1924’te ganimet olarak Yunanlılar’dan ele geçen motorlardan yararlanarak ilk Türk uçağını imal eden Vecihi Bey, 28 Ocak 1925’de “VECİHİ K-VI” adını verdiği uçağını uçurdu.

wHCNQlsjUrAfOZJ 800x450 noPad 300x169 - Vecihi Hürkuş

28 Ocak 1925’te ilk uçuşunu gerçekleştiren Hürkuş, takdir yerine ceza almıştır. Çünkü o dönemde uçuş izni verecek bir kurum yoktur. 1930′da Kadıköy’de bir keresteci dükkanı kiralayarak ilk Türk Sivil Uçağı olan VECİHİ K-XIV’ü imal etmiştir. 1932 yılında Türk Sivil Havacılık Okulu’nu açan Vecihi Hürkuş, burada ilk “Türk Kadın Pilot” ile beraber 12 pilot yetiştirmiştir. Uçaklarla Tekel İdaresi ve İş Bankası’nın reklamlarını yapmıştır. Atatürk, Rusya’daki sivil havacılık gözlemlerini aktaran Türk Hava Kurumu Başkanı Fuat Bulca’dan basından takip ettiği Vecihi Hürkuş hakkında bilgi ister. Duydukları karşısında Atatürk ‘’Ya, öyle mi? O halde Türk Kuşu namı ile yeni bir çalışma yolu açın ve Vecihi’den faydalanın!’’ emrini verir.

Almanya’ya Weimar Mühendislik Mektebi’ne gönderilen Hürkuş, buradan başarıyla mezun olur fakat Türkiye’ye döndüğünde; ‘’2 yılda mühendis olunmaz.’’ cevabını alır ve tayyare mühendisliği ruhsatı başvurusu reddedilir.

Uzun süre havacılıktan ayrı kalan Hürkuş, 1947’de Kanatlar Birliği’ni kurar fakat birlik fazla dayanamaz. Beş arkadaşıyla birlikte havadan zirai ilaçlama yapmak için 1951’de bir şirket daha kurmuştur. Fakat ortaklarıyla anlaşamayınca buradaki haklarından vazgeçerek şirketten ayrılır. 1952’de İngiltere’den bir uçak alır ve bu uçakla Paro bebek maması, Puro sabunu gibi bazı şirketlerin reklamını yapar. 1954 yılında ilk sivil havacılık şirketimiz olan Hürkuş Havacılık şirketini kurar. Türk Hava Yolları’ndan aldığı 8 adet uçakla THY’nin uçmadığı noktalara uçarak havayolu kargoculuğunu başlatmak istemiştir. Fakat aldığı uçaklar sabote edilince uçuşlarını gerçekleştirememiştir. Bugün onun anısına Freebird havayolu şirketi faaliyetlerini devam ettirmektedir. Bütün bunlara rağmen yılmayan Hürkuş, Maden Tetkik Arama Şirketi için Güneydoğu Anadolu’da zor koşullarda toryum, fosfat ve uranyum arama faaliyetlerini sürdürmüştür.

Hürkuş, hayatının son dönemlerinde oldukça sıkıntı çekti. Borçlandırılan ve uçamayacak duruma getirilen uçaklarının haricinde, vatana hizmet ettiği için kendisine verilen maaşa bile haciz konmuştur. Ankara’da anılarını yazdığı esnada, beyin kanaması geçirmiş ve Apollo 11’in aya ulaşmak için yola çıktığı gün hayata veda etmiştir.

Ertem Eğilmez’in yönettiği ‘’Gülen Gözler’’ filminde, Vecihi Hürkuş’tan esinlenilerek, Şener Şen tarafından canlandırılan Vecihi karakteri yaratılmıştır.

vecihi hurkus 1787 300x214 - Vecihi Hürkuş

Azim, sabır ve çok çalışmak bizlere atalarımızdan miras! Bilmek ve gerçeğin bilincinde olmak gerek. Hem kendimiz, hem geleceğimiz için ve en önemlisi de ayak bastığımız toprakların değerini bilmemiz için. Vecihi Hürkuş, verdiği bütün mücadele sonunda başarısız olsa da, bizim gönlümüzde ve kalbimizde bu topraklarda asla kurumayan bir ağaçtır! Yasaklar, izinsiz uçuşlar ve maaşına kadar el koymalar! Bunların karşısında pes etmeyen bu vatanın evladı, gökte parlayan yıldızdır, Vecihi Hürkuş! Tarihini asla unutma, vatanımızın evladı olan Vecihi Hürkuş’u ve başarılarını asla unutma!

Tüm ömrünü, Türk Havacılığı’nı ilerletmek ve gençlere havacılığı sevdirmek için harcayan Vecihi Hürkuş, sefalet içinde 16 Temmuz 1969’da hayata gözlerini yumdu.

Onun özgürlüğü Milli bağımsızlığa giden tek yolun milli üretimden geçtiğine olan inancına ömrünü vakfetmekti.
Çünkü başkalarının kanatlarıyla uçmaya çalışanlar Hürkuş olamazlar…

KategoriEtiketler

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir